Federal lәzgi
milli-mәdәni muxtariyyәti

Müәmmlı rçinlılr 3

Qәdim lqın bәnzәrsizliyi, dili vә mәdәniyyәti


Bundn әlvә, bu dil dәyişikliklәri gözlәnilmәz nәticәyә gәtirib çırtdı: "Prdksdur ki, vr dilini yşı bilmәk rçinlılrın vr cәmiyyәtindә özlәrini tmmilә dğm hsb tmәk üçün sәbәb rlunu ynmır.

Bu nunl әlqәdrdır ki, vr dilinin Çrdin rynund yyılmış kr dilkti mәktәblәrdә tәdris lunn әdәbi vr dilindәn bәrk fәrqlәnir: "Bәzi rçinlılr hәtt şikyәtlәnirlәr ki, ydd sly bilmirlәr: "Ryn gdәrkәn, mәn bu dilkti bş düşmürәm. Mәn ncq әdәbi cәhәtdәn tәmiz vr dilini bş düşürәm. Mәnә dyirlәr ki, mәn Çrdin rynundn dyilәm.

Ssilinqvistik tәdqiqtlr nәticәsindә Dbruşin blә bir nәticәyә gәlir ki, "... funksinl bımdn hzırd rçinlılrın hәytınd prktik lrq lә situsiylr lmur ki, bu zmn mәhz vr dilini bilmәk zәruri lsun: vrlrın böyük әksәriyyәti rus dilini gözәl bilir. Üstәlik, rçinlılrın әn yın qnşulrı lk kәndi Şlibin skinlәri bir nümunәdir ki, vr dili lmdn d kçinmәk lr: böyük әdәbi dilin dşıyıcılrı ln bu skinlәr mәktәbdә lk vә rus dillәrini öyrәnir vә ryn mәrkәzindә rus dilindә ünsiyyәt slyırlr.

Bu nәticә rçinlılrl söhbәtdә tәsdiq lundu: "Bәzi rspndntlәr söylәdilәr ki, müsir mәktәblilәr üçün vr dilini bilmәk mәcburi dyil. Lkin bütün hllrd bu mülhizә birdәn-birә yrnmdı, ylnız tәdqiqtçı ilә söhbәtdә blә mәlum ldu: "Hәqiqәtәn vr dili lmdn d mümkündür. vrlrl rus dilindә ünsiyyәt slmq lur. vr dili bizim dğm dil dyil. Bu bizә yd dildir. n dili dyil... Rus dilindә hәr şy mümkündür. vr dili bizә lzım dyil.


Bu bımdn, mәktәb tәhsili hqqınd yrıc qyd tmәk lzımdır: "Bütün rçinlılr bir ğızdn dyirlәr ki, birinci sinifdә umğ bşlyn uşqlr ç çәtin gәlir. Rus dili vә әdәbiyytı müәllimi C.C.-nın fikrinә diqqәt ytirәk: "Bın ncә bir srsq vәziyyәt yrnır. Bın, Çittb ynımızd durub, nun dğm dili vr dilidir, Şlibdә dә dәrhl dğm dildә, lk dilindә umğ bşlyırlr. mm bizim uşqlrımız dәrhl iki yd dil öyrәnmәyә bşlyırlr. Hç lms nlr nәsә kömәk dәydilәr. Hç kim bun әhәmiyyәt vrmir.

Dil vә bütövlükdә milli siysәt rçinlılrın milli özünüşuurun güclü tәsir tmişdir: "Cvblr rçinlılrın rici vә dili idntifiksiysı rsınd şkr fәrqin lduğunu göstәrir: milliyyәt hqqınd mәsәlә, bir qyd lrq, psprtdkı müvfiq qrf ilә ynilәşdirilir (hzırd ydur, mm hәlә tm yddn çımyıb). Bütün ldığımız cvblr rçinlılrın tnikliyinin rici qiymәtlәndirilmәsinә istind dir yud n әsslnır ki, rçinlılr "әsl milli mәnsubluğu rәsmi mәnsubluq ilә ynilәşdirirlәr ki, bu d uyğunsuzluq yrdır.

"Bir ç nilliklәr әrzindә dvm dәn blә siysәt nәticәsindә rt vә kiçik yşlı rçinlılr hәqiqәtәn özlәrini vr hsb dirlәr.

"Blәliklә, funksinl cәhәtdәn zәruri lmyn vr dili milli özünüdәrk bımındn fövqәldә dәrәcәdә mühüm lur. vr dilini bilmәk dh böyük, mәşhur, ssil cәhәtdәn mühüm millәtә mәnsubiyyәtin bşlıc sübutu lur. Hyrәtmiz, әlbәttә, bu fktdır ki, bu milli özünüdәrk ç qıs müddәtdә frmlşmışdır. üsusәn ydd slsq ki, bütün byktiv nöqtyi-nәzәrlәrdәn vr tnsun mәnsubluq tmm stdır: nә tnik, nә dә linqvistik bımdn rçinlılrın vrlr hç bir idiyytı ydur. Hәtt vrlrl bu gün vcib ln ssil әlqәlәr lklrl ylnız XX әsr vә XIX әsr әrzindә frmlşmış әlqәlәrdәn dh z әhәmiyyәtlidir.

Bununl blә, әgәr yşlı rçinlılrın bir çu rçin yniyyәtini mәnfi hl kimi qrşılyırs d, gәnclәr öz dğm dilinә vә bütövlükdә öz tnik mәnsubiyyәtinә müsbәt ynşırlr. "Hç bir miillәtçi hisslәr birüzә vrmәdәn, nlr ümumәn öz dil vә tnik mәnsubiyyәtinә әssәn lyldırlr: rçin dili nlrın şun gәlir, nlr rçin yzısının yrdılmsı idysını qәbul dirlәr. Bir nçә rçinlı lmi kspdisiylrın birinә mürciәt dәrәk, rçin yzısını yrtmğı hiş tmişlәr, limlәr isә bun rzılıq vrmişlәr. 2006-cı ildә bir qrup rus dilçisi vr kiril qrfiksı әssınd әlifb tәrtib tmiş vә nun prktik istifdәsinә rtıqhzırlıq görülür.

mil Srkrv

.

.

Maybe you are interested in:

Lәzgilәr Kspiysk şәhәrindә hmıdn ...

R-nın böyük uğuru

nmın dili, sәn ncә dә zәnginsәn

Dәdә-babaların trpağı

Әmәkdşlıq ylund

Comments (0)
adınız:*
sizin E-Mail:*
1 şərhdəki simvolların maksimum sayı = 3 000

1 saat ərzində öz şərhinizi təshih edə bilərsiniz